Het Brabantse dorp Oisterwijk
  en Operatie Market-Garden

Airborne’s op de Kampina

Een landing te vroeg.

 

In de middag van 18 September 1944, dag twee van Operatie Market-Garden, passeerde een zeer groot armada van transportvliegtuigen met daarachter sleepvliegtuigen, Oisterwijk vanuit het westen.

Tussen Oisterwijk en Haaren werden voor de ogen van de toeschouwers plotseling twee zweefvliegtuigen in de lucht ontkoppelt van hun sleepvliegtuigen.

De zweefvliegtuigen zweefde vervolgens in duikvlucht naar beneden en verdwenen achter de bomen.

Later die dag bleek dat de toestellen geland waren tussen Oisterwijk en Boxtel, aan de rand van  natuurgebied de Kampina.  

De bewoners van Oisterwijk die de gebeurtenissen van die dag voor hun ogen zagen voltrekken, dachten dat de bevrijding van Nederland ophanden was en dat ze binnen enkele uren bevrijd zouden zijn.

Helaas werden de zweefvliegtuigen, elk geladen met een aantal airborne-militairen (luchtlandings soldaten) te vroeg afgeworpen en lande op de verkeerde plek.

Eenmaal aan de grond kregen de airborne’s van hun commandant geen toestemming om door de vijandelijke linie naar hun oorspronkelijke landings-zone bij Eindhoven en Veghel op te trekken.

In plaats daarvan verstopte de airborne’s zich op de Kampina Heide, ver weg van hun zweefvliegtuigen.

De groep bestond uit een dertig tal Amerikaanse airborne’s van de 101ste Airborne Divisie.

Het plaatselijke verzet van Oisterwijk en van het dorp Boxtel waren instaat snel contact te leggen met deze airborne’s en hiepen hen aan een goede schuilplaats in de kampina.

Ver van hun landings-zone werden ze in grote gecamoufleerde kuilen ondergebracht in het gebied genaamd Huisvennen, vlak bij een ven met de naam Meeuwenven.

Door gebruik te maken van tentzeil en takkenbossen als dakbedekking werden hun onderkomens voor langere tijd ingericht.

 

Het belangrijkste voor het lokale verzet was nu om deze manschappen te voorzien van voldoende eten en drinken.

Dit bleek een vrij lastige taak te zijn gezien de schaarste aan voedsel onder de burger bevolking.

Toch wisten zij voldoende voedsel te verzamelen en zelfs een in stukken gesneden varken in een melk container naar de airborne’s toe te brengen.

Dit alles werd door de verzetsleden vermomd als boer op de fiets weggebracht.

Boeren uit de omgeving droegen verder zorg voor het doorsluizen van de proviand waardoor een heuse voedsel lijn ontstond die van en naar de boerderijen liep.

Op enig moment voorzag een bakker uit Oisterwijk hen per dag zelfs van zestig dubbele broden en een ander leverde per dag weer zo’n 20 pond boter.

Maar zelfs met deze hoeveelheden was er volgens de hongerige airborne’s nog steeds een te kort aan eten.

De verzetsleden protesteerde hier echter tegen en deelde de airborne’s mee dat gezien de oorlog’s situatie het niet wenselijk was dat de boter als beleg in plakken van 1 cm gesneden werd.

Hierop paste de soldaten zich wat aan en aten ze zoveel mogelijk op en gooide zo min mogelijk weg.

 

Iets meer in de richting van ‘s-Hertogenbosch kwamen ook enkele zweefvliegtuigen voortijdig neer waarvan één dicht bij het dorp Vught.

Dit zweefvliegtuig kwam op 18 september op landgoed Bergenshuizen terecht met aanboord 13 militairen en een kleine mortier.

Het toestel, een Amerikaans  CG-4A Waco zweefvliegtuig, werd bestuurd door de Amerikaanse piloot F/O. Chester Ritter.

Alle bemanningsleden overleefde de noodlanding en hielden zich een tijdje schuil op het landgoed totdat verzetsman Marinus Verhagen uit het dorp Esch hen vond en ook hen naar de Kampina bracht.

 

Van het bewuste zweefvliegtuig werden de landingsgestel wielen en een deel van het geraamte nog jaren lang door boeren in de omgeving bewaard.

De wielen deden zelfs nog dienst als onderstel voor een platte wagen van boer Joseph Hooijman, die op landgoed Bergenshuizen een boerderij bewoonde.

Later ging de platte wagen door naar boer Albert Peijnenburg in Esch waar de wagen vervolgens dienst deed als hooiwagen.

Het geraamte van de zwever werd jaren lang gebruikt door Esschenaar Jos van Esch die het geheel betimmerd met planken als hok voor pasgeboren kalveren gebruikte.

Tegenwoordig zijn de stukken te zien in het museum, Wings of Liberation in Best.

South Staffordshire
82e
101e
Kampina Airborne

Ook de inzittende van andere zweefvliegtuigen, inclusief 3 bemanningsleden van een neergekomen sleepvliegtuig, werden door het verzet uit Boxtel geholpen.

Na een tijdje verbleven er zo’n 46 Amerikanen, een pool, een Nederlander en enkele Britse geallieerde militairen, over het algemeen airborne’s, verscholen in de Kampina.

 

Toen werd door het Oisterwijkse verzet in de nacht van 21 Oktober nog een grote groep militairen naar de schuilplaats in de Kampina gebracht.

Deze groep was afkomstig uit het gebied rond de Loonse en Drunense Duinen en bestond uit 47 Britse en Amerikaanse airborne’s, waaronder militairen van de Britse Rode Baretten, die met hun Horsa zweefvliegtuig voortijdig bij het dorpje De Moer waren geland.

 

De Duitsers waren zich wel bewust van de aanwezigheid van deze ‘Fallschirmjäger’ (parachutisten) in de kampina, maar bleken ondanks enkele zoektochten niet instaat hun kamp te lokaliseren.

Uiteindelijk bleef de grote groep in de schuilplaats totdat het geallieerde leger Boxtel naderde.

De airborne’s begonnen tegen die tijd wat ongeduldig te worden en wilde graag iets doen maar het ontbrak hen aan voldoende wapens.

Het verzet wist extra wapens te leveren al waren deze van Duitse makelij.

Deze wapens waren veelal afkomstig van Duitsers die in kleine groepjes lopend op de terug weg van het front waren en door dit gebied liepen.

Zij werden tijdens hun terugtocht door dit gebied overvallen waarbij het verzet hun wapens en kledingstukken afnam.

Deze wapens belande later weer in de handen van de airborne’s waardoor hun vuurkracht aanzienlijk toenam.

De ontwapende Duitsers werden vervolgens door het verzet gevangen gehouden in de bossen in het kamp van de airborne’s.

Tegen de tijd dat het geallieerde land leger Boxtel vanuit het oosten naderde verlieten de airborne’s op 24 Oktober de schuilplaats en vertrokken naar het dorp Boxtel dat door de Duitsers verlaten bleek te zijn.

Toen zij die avond Boxtel binnen liepen werden ze door de dorpelingen als bevrijders onthaald, net voordat het geallieerde leger hier arriveerde.

foto’s van airborne’s op de Kampina met enkele leden van het verzet.
de gewapende verzetsgroep Oisterwijk, September 1944.
Enkele airborne’s van de Kampina op 25 Oktober. Deze foto, die jaren in het Bevrijde Vleugels museum in Son werd getoond is in Schijndel genomen. Duidelijk zichtbaar zijn de insignes van de twee Amerikaanse airborne’s. Meest rechts de ‘Screaming Eagle’ insigne van de 101e Airborne Divisie en links de AA ‘All- American’ insigne van de 82e Airborne Divisie. Ook een Britse airborne soldaat met baret en embleem van het South Staffordshire Regiment is herkenbaar op de foto.

Tot op heden is er nog steeds onduidelijkheid over het juiste aantal airborne’s dat op de Kampina verbleef daar verschillende bronnen verschillende aantallen noemen.

 

Het aantal airborne’s en dit verhaal is gebaseerd op informatie uit de Oisterwijkse geschiedenis boeken;  

Zorgvolle tijden - oorlogsjaren in Oisterwijk door Theo Cuipers

Het verslag - Oorlog boven Oisterwijk van Antoon de Graaf

Oorlog in Oisterwijk - Donald Wiedemeyer, Rik Oerlemans

Kampina Airborne gaat over één van de meest unieke gebeurtenissen op het gebied van ondergedoken geallieerde militairen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit waargebeurde verhaal gaat ook over de moed en vastberadenheid van die Nederlanders die met gevaar voor eigen leven en dat van hun dierbaren, geallieerde militairen die voortijdig in vijandelijk gebied waren neergekomen, hielpen met vluchten en onderduiken.

 

 

Tijdens de grootste luchtlandingsoperatie uit de Tweede Wereldoorlog, welke onderdeel was van operatie Market-Garden, zouden niet alle geallieerde transport, sleep en zweefvliegtuigen de landing en dropzones bij Eindhoven, Nijmegen en Arnhem bereiken. Al vanaf de eerste dag van operatie kwam hierdoor in de provincie Noord-Brabant een groot aantal airborne-militairen en vliegtuigbemanningsleden voortijdig en ver verwijderd van hun einddoel in vijandelijk gebied terecht. Deze airborne-militairen werden tijdens hun ontsnapping niet alleen door het lokale verzet geholpen en veilig ondergebracht, maar in sommige gevallen ook als groep samen gebracht.

 

 

Kampina Airborne vertelt het waargebeurde verhaal van de meer dan tachtig geallieerde airborne-militairen die tijdens operatie Market-Garden met hun zweefvliegtuigen voortijdig en ver verwijderd van hun landingsgebieden neerkwamen op Noord-Brabants grondgebied. Deze airborne-militairen waren onder andere afkomstig van de Britse 1ste Airborne Divisie en de Amerikaanse 101ste en 82ste Airborne Divisie. In dit boek staat beschreven hoe deze airborne-militairen na hun landing in bezet gebied door het lokale verzet werden geholpen, wie deze verzetsmensen waren en waar deze airborne-militairen werden ondergebracht. Bij dit verhaal hoort ook het relaas van een aantal luchtmacht militairen en piloten van het Amerikaanse IX Troop Carrier Command en het Britse Glider Pilot Regiment. Voorts worden al hun namen, omzwervingen en gebeurtenissen verteld, die zij in de weken tussen 17 september en 26 oktober 1944 meemaakten in een gebied ten zuiden van de Noord-Brabantse hoofdstad ’s-Hertogenbosch.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Als eigenaar/webbeheerder van deze site presenteer ik met trots mijn nieuwe boek;

 

 

KAMPINA AIRBORNE

gevluchte en ondergedoken geallieerde airborne-militairen

in natuurgebied de Kampina

De Nederlandse versie is verkrijgbaar sinds oktober 2012, de Engelse versie sinds februari 2013.

Het boek telt 238 pagina’s, meer dan 150 zeldzame en niet eerder gepubliceerde foto’s en drie kaarten.

Als bijlage heeft het boek een grote plattegrond uit de jaren 30/40 met 69 gemarkeerde locaties van dat deel van Brabant waarin het verhaal zich afspeelt.

 

ISBN/EAN:    978-90-813764-4-0

 

De prijs van een boek bedraagt 19,95 euro, zonder verzendkosten.

 

Om uw Nederlandse of Engelse gesigneerde versie van ‘KAMPINA AIRBORNE’ te bestellen kunt u direct contact opnemen met de auteur Peter van der Linden

 

Bestellen kan ook via de uitgever heemkundekring boxtel

 

 

Het is zonder meer de verdienste van Peter van de Linden dat dit onderwerp, dat eigenlijk in de geschiedenis enigszins op de achtergrond raakte, alsnog een zo prominente beschrijving heeft gekregen. Daar ben ik hem zeer erkentelijk voor, niet alleen als zoon van, maar ook als objectieve lezer. Het belang voor het opkomen tegen onrechtvaardigheid als ook het belangeloos opkomen voor je medemens wordt hierin op een aansprekende manier voor het voetlicht gebracht. Ik heb nog steeds geen antwoord op die eenvoudige vraag “Wat zou je zelf doen in zo’n situatie”, maar kan me wel voorstellen dat een aantal mensen hebben gehandeld zoals ze gehandeld hebben en ik heb daar een enorm gevoel van bewondering voor. En aan dat gevoel heeft dit boek zeker bijgedragen.

 

Jan J. van Leeuwen

Tilburg.

 

(Zoon van een Escher verzetsman)

Peter van der Linden is er in geslaagd om een definitieve reconstructie te maken van de inzet van de lokale bevolking die deze geallieerde soldaten (Britten, Amerikanen, een Nederlander en een Pool) uit de handen van de Duitse bezetter wilde houden. Hij verdient een compliment voor het vastleggen van dit belangrijk stuk geschiedenis van ‘Operatie Market-Garden’.

 

Eijsden, 30 juli 2012

Arie-Jan van Hees

Auteur van “Tugs and Gliders to Arnhem” en “Green On! The Story of Arnhem Re-supply”.